با اين مسافرت و سياحت در حقيقت پيشرو يك نهضت جهانگيرى بوده است . خوانندگان كتاب بايد در نظر داشته باشند كه ما در حالات هارون الرشيد شرحى از سفرا و نمايندگان سياسى كه بين او با شارلمان ردوبدل شده مذكور داشتيم . آرى از طرف شارلمان هيئتى مركب از سه نفر به نمايندگى بدربار خلافت اعزام شده و خليفه هم در مقابل سه نفر نماينده باروپا گسيل داشت . « 1 » يكدفعهء ديگر در خلافت مامون ، لوى پيوس « 2 » فرزند شارلمان هيئتى بسفارت فرستاد كه آن جواب مطابقى از مامون شش سال بعد تحصيل نموده آورد . بايد دانست كه موقع فرنگيان در بيت المقدس بواسطهء موافقت و مساعدت هارون و حقوق و امتيازاتى كه در بارهء آنان منظور داشته بود بسيار رضايت‌بخش و محكم و استوار بوده است . ليكن قبل از آنكه سدهء نهم بپايان برسد نيمه تحت الحمايهء آنها ( بيزلى اينرا اصطلاح كرده ) به بيزانت منتقل گرديد . در اثناى قرن دهم ميلادى دنياى مسيحيت علاقه و جوشى كه براى زيارت از خود اظهار داشت باندازه‌اى بود كه تصور آن امروز شايد براى ما مشكل باشد و حتى از بلاد بعيده و نقاط خيلى دوردست به زيارت بيت المقدس مىشتافتند . اينمطلب مخصوصا كه در سنهء 987 م صورت دو نفر از اهل ايسلند ، در اين نمايش ظاهر مىشود اولين ثمرهء قبول مذهب مسيح در ميان نروژىها بوده است با همه نتايج دور و دراز آن . در قرن يازدهم ميلادى مسئلهء زيارت بيت المقدس عموميت پيدا كرده كه حتى زنان هم در اين امر شركت ميكردند . خلاصه علاقه‌اى كه در اينخصوص نشان ميدادند دائم التزايد بوده و روزانه بر اهميت آن ميافزود و دامنه‌اش بسط پيدا مينمود كه ناگهان در 1010 ميلادى الحاكم بامر الله سلطان ديوانهء فاطمى كه ذكرش در بالا رفت ابنيهء مزار مقدس را امر كرد خراب كردند و تقريبا ده سال بعد دوباره بناهائى را كه خراب كرده بودند از نوساخته ليكن در اينميانه عالم مسيحيت از اينواقعه تكان سخت خورده و مسيحيان

--> ( 1 ) - طلوع جغرافى جلد دوم صفحهء 120 ( مؤلف ) ( 2 ) - Louis the Pious